Czarne Charaktery z Wielkiej Litery i bitwa na pizzę, czyli 9 wskazówek pisarskich

Heloł!

(inglisz tak bardzo)

Stosunkowo niedawno pytałam się Was, czy bylibyście zainteresowani postem ze wskazówkami dotyczącymi pisania, które wyniosłam z rozmaitych zajęć, lektur i innych takich. Odzew był przychylny, więc z wielką przyjemnością zasiadam dziś do klawiatury, aby przedstawić państwu zbiór rozmaitych rad, które mogą (chociaż nie muszą) ułatwić proces twórczy i pomóc się rozwinąć w pisarskiej pasji. Wczoraj właściwie był nawet Międzynarodowy Dzień Piśmiennictwa (właściwie to nawet miałam opublikować posta wczoraj. A nawet przedwczoraj. A nawet kilka dni temu. Tak, tworzę ten wpis kilka dni. Taaak...).

Muszę tutaj koniecznie zaznaczyć, że bynajmniej te wskazówki nie zostały wymyślone przeze mnie. Umówmy się, w kwestii pisania jestem stanowczo zbyt marna i mało doświadczona, żeby udawać znawcę i udzielać złotych rad innym. Sama się uczę, więc nie mam prawa, żeby pouczać. Przedstawione niżej podpowiedzi są naukami, które sama wyniosłam z warsztatów pisarskich, obozu literackiego oraz od wielkich autorów, czyli ogólnie - mądrych ludzi. Znajdują się tu także takie, które wydają się dosyć oczywiste, a jednak warto o nich wspomnieć, bo nie zawsze oczywiste są. To nie reguły - w pisaniu nie ma reguł (chyba, że mówimy o szkolnych wypracowaniach). To tylko luźne wskazówki, które przypadły mi do gustu i akurat dla mnie działają. Ten miks pragnę Wam dziś zaprezentować, ponieważ... kto wie? Może się komuś przyda? W końcu wśród Was jest całkiem sporo miłośników słowa pisanego.

Nie przedłużając więc (co zwykle, niestety, czynię)...

Zapraszam!

Źródło

Czytaj i pisz

 Łaał, jakież to górnolotne, czyż nie?

Ale serio- wyobrażacie sobie pisanie bez czytania książek? Gdyby nie czytanie, pragnienie tworzenia własnych opowieści nie miałoby szansy w ogóle w człowieku zakiełkować. Gdyby nie czytanie, pisarz nie miałby pojęcia, jak w ogóle pisać. Ponadto to nasz księgozbiór wpływa na nasz styl, zasób słownictwa, na sposób postrzegania świata, na gatunek, w którym tworzymy. Na nas samych. To inne książki kształtują warsztat pisarza i jego osobowość, rozwijają go. Oczywiście zdarzają się autorzy, którzy nie czytają. Ale co tu kryć- jest ich niewielu.

 ,,Pisz"- tak brzmi pierwsza z ośmiu rad Neila Gaimana. Niby oczywiste. Ale ważne. Bo pisania nie da się nauczyć czytając literaturę innych pisarzy, czy poradniki pisarskie. Nie da się wkuć regułek na pamięć i dobrze tworzyć. Trzeba po prostu... pisać. I pisać. I pisać. I jeszcze raz: pisać. I jeszcze raz... no dobra, starczy. W każdym razie... w inny sposób nie da się rozwinąć. Najlepiej, oczywiście, zasiadać do tekstów regularnie, ale... ekhem, ekhem... wiadomo, jak to jest... Warto jednak jakoś się mobilizować i pisać nawet krótkie formy, żeby nie wyjść z wprawy . Pomaga też ustalenie sobie jakiegoś rytmu, czy czegoś w tym stylu. Albo powiedzieć do siebie: ,,Dobra! Nie odchodzę od laptopa, dopóki nie napiszę siedmiu stron!" (okej, to nie zawsze działa. U mnie na przykład dziwnym trafem siedem stron zmienia się w pięć, a potem w cztery, a potem w jedną... ale... tego... trzeba próbować!). Są autorzy, którzy wyznaczają sobie dane godziny pracy (np. piszą równo godzinę, ani minuty więcej lub mniej), limit stron albo znaków... metody są różne. Niektórzy uważają, że należy się nie ograniczać, tylko pisać wtedy, kiedy ma się na to ochotę. Wszystko zależy od osoby.
W każdym razie- najważniejsze jest to, aby dużo, dużo pisać i czerpać z tego wielką radość, rozwijając się i tak dalej (w praktyce wygląda to tak, że podczas tego rozwoju i radosnego procesu twórczego często ma się ochotę walić głową w klawiaturę, przynajmniej w moim przypadku, ale ćśśś, pisanie jest świetne!).

No dobra. Kończymy oczywistości. 

No ba.

Źródło

Spotkajmy się w realu, czyli wiarygodni bohaterowie

To jedna z rzeczy, o których wielokrotnie mówiono mi na przezacnym obozie literackim. Mianowicie- wykreowane postaci powinny być pełnokrwiste, interesujące i wiarygodne. To znaczy, w miarę możliwości takie, które funkcjonowałyby w prawdziwym świecie. Nie chodzi mi tutaj o kwestię np. rasy (wiadomo, że taki Legolas we współczesnych realiach żyć by raczej nie mógł), ale charakteru, konstrukcji. Przykładowo,dziecko, które doświadczyło przemocy w domu, raczej nie będzie się zachowywać tak, jak inne maluchy. Będzie nieufne, wycofane, skryte, momentami wręcz nieprzyjazne, a może agresywne, nieprzystosowane do kontaktu z ludźmi? Niewskazane są również sprzeczności w postaci, które są nienaturalne i nieprawdopodobne (ekhm, ,,Szklany tron", ekhm). Bohater powinien mieć także wady- czyli precz z Mary Sue (dla niezorientowanych służę linkiem do Wikipedii, a jednocześnie pozdrawiam Literatów). Ludzie idealni nie istnieją, a więc postacie, którym wszystko się udaje, są piękne, inteligentne, lubiane, odważne, cudowne i w ogóle och, ach, ojej, są nie tylko nieprawdopodobne, ale też dosyć trudne do polubienia. Oczywiście nie ma problemu, kiedy bohater jest zdolny czy atrakcyjny. Ale nie kumulujmy w nim wszystkich najwspanialszych zalet, ani nie przemieniajmy go w lepszą wersję samego siebie. Nie tędy droga. Aby postać była intrygująca i pełnokrwista, musi mieć wady. 

Pozwolę sobie także posłużyć się cytatem z ośmiu rad Kurta Vonneguta: ,,Daj czytelnikowi przynajmniej jednego bohatera, którego stronę będzie mógł trzymać". Jednego. Jakiegokolwiek. Nawet, jeśli postać jest zła, jej losy powinny zainteresować i kurczowo trzymać przy lekturze, żeby czytelnik nie musiał stwierdzić: ,,Ej, właściwie to nic mnie nie obchodzi, czy ten bohater przeżyje, czy nie". 

,,Każdy bohater powinien czegoś chcieć, nawet jeśli jest to tylko szklanka wody"- K. Vonnegut

Tak, znowu pan Vonnegut. Wiem. Ale co poradzę na to, że w większości miał naprawdę dobre rady dla pisarzy? Zresztą książki również (czytałam wprawdzie jedną, ale była genialna). Ale do brzegu, do brzegu. 

O tym, że pragnienia bohaterów napędzają fabułę czytałam dawno, dawno temu w takim pisarskim poradniku dla młodzieży, bodajże ,,Chlapanie atramentem" Anne Mazer i Ellen Potter. Cytując: ,,Gdyby ta opowieść była samochodem, to to pragnienie pełniłoby rolę silnika". Trzeba tutaj zaznaczyć, że nie chodzi tylko o największe marzenia, ale o pragnienia w ogóle. To, czego postać w danym momencie chce, ma wpływ na jej dalsze losy oraz na losy innych. 

Przykładowo, motorem fabuły jest wielka chęć zemsty głównego bohatera na przyjacielu, który włamał się na jego konto i powypisywał takie rzeczy, że teraz nasz protagonista ma obniżoną ocenę z zachowania, stracił znajomych i zaufanie bliskich. I w ogóle wszystko. Czarna rozpacz, masakra, tragedia. Nikt nie chce uwierzyć, że to nie nasz biedny... powiedzmy, Tom. Jednak poza tą zemstą, do której Tom dąży, są również inne pragnienia. Na przykład... chłopak nie chce jechać tramwajem, tylko przejść się pieszo. I robi to, a po drodze napada go jakiś bandyta w czarnym kapturze, który chce jeść i wyrywa mu drugie śniadanie, a następnie ucieka, więc nasz pokrzywdzony protagonista jest głodny. Chce więc zjeść w swojej ulubionej pizzerii. Udaje mu się to i przypadkowo spotyka fałszywego przyjaciela, który zniszczył mu życie. Ten zaś chce mu dokuczyć jeszcze bardziej, więc zaczyna atakować go złośliwymi komentarzami. Tom nie chce tego dłużej znosić, więc w ataku szału rzuca pizzą w swojego podłego, zdradzieckiego kolegę. Wszyscy znajomi Toma i jego eks-przyjaciela chcą zaznać odrobiny rozrywki, więc zaczyna się bitwa na pizzę. Właściciel pizzerii jednak nie chce tego znosić, więc wzywa policję. 

Ta-dam!

Łał, ten przykład był żałosny.

Ale... chyba mniej więcej wiecie o co chodzi. Gdyby bohaterowie nie mieli żadnych celów i pragnień, nawet najbardziej błahych, to suma sumarum taka powieść czy inny tekst, byłby o niczym.  To, czego w danej chwili chcą postacie spełnia się albo nie, ale napędza fabułę. No.  

 

Źródło

A'propos pizzy... największa pizza na świecie.

Ciekawe, czy zjedli całą.

Pokazywanie > opisywanie

Jeżeli masz do wyboru opisać jakąś postać albo pokazać ją w akcji, to zawsze wybierz to drugie. 

Tak, zgadliście- znowu nauka wyniesiona z obozu literackiego.

Wyobraźcie sobie, że macie opisać jakiegoś wyjątkowo podłego łotra (może ten przykład wyjdzie lepiej niż przygody Toma z pizzą). Łotra nad łotry. Czarny Charakter pisany Wielkimi Literami. Ogółem- złego złoczyńcę. Oczywiście, aby czytelnik nie miał żadnych wątpliwości, że ten nikczemnik w istocie jest nikczemny, trzeba ukazać jego nikczemność w pełnej krasie. No właśnie- od razu włącza się odruch machnięcia opisu tego drania, ze szczegółowym podaniem jego cech charakteru, listy złych występków, być może nawet wyglądu (demonicznego, a jakże). Można, oczywiście, że można. Tylko, że zdecydowanie lepiej byłoby zamiast tego przedstawić scenkę z udziałem Czarnego Charakteru, w której te okrutne cechy zostałyby pokazane, a opisy np. wyglądu przy okazji. Czytelnik dzięki ujrzeniu bohatera w akcji zrozumie, jakim jest człowiekiem. To matematyczne działanie: pokazywanie > opisywanie, naprawdę warto zapamiętać. A największą zaletą jest to, że nawet nic nie trzeba liczyć. 

To tak w sumie tylko a'propos łotrów, a nie wskazówki, ale jest genialne. I bardzo prawdziwe, ku mojemu utrapieniu w przypadku niektórych bohaterów (,,No zabij tego idiotę w końcu, zabij, nie gadaj tyle, zabij...")

 Źródło

,,Jeśli w pierwszym akcie na ścianie wisi strzelba, to w drugim albo trzecim musi wystrzelić"- A. Czechow

Tutaj znowu kłania się obóz literacki, a także różne strony internetowe poświęcone pisaniu - nie wprowadzajmy do tekstu rzeczy, które nie mają znaczenia dla fabuły. Wszelkiego rodzaju zapychacze, niedokończone wątki, zbędne fragmenty- mówimy temu ,,nie". Piszę to z bolesną świadomością, że ja tak często robię, dodając do moich tekstów rzeczy, które może i brzmią dobrze, ale właściwie nie mają żadnego znaczenia. A liczba stron rośnie i rośnie... niestety, gdzieś głęboko mamy zakorzenione przeświadczenie, że np. taka powieść musi być długa. Długa może być wtedy, kiedy jej rozmiary są uzasadnione. Ale nie wpychamy bezsensownych wątków, relacji, scen i tak dalej, i tak dalej, bez żadnego konkretnego celu. Wbrew pozorom, w wielu przypadkach mniej=więcej.

Zacytuję Kurta Vonneguta (again!)- ,,Każde zdanie musi spełniać jedną z dwóch funkcji- odkrywać bohatera lub rozwijać akcję". 

Cóż... nic dodać, nic ująć, tylko przejść do kolejnej wskazówki.

Poprawiaj

Umówmy się- prawie nigdy pierwsza wersja tekstu nie wygląda dobrze. Bo to pierwsza wersja. To znaczy, może dobrze wyglądać, ale utwory poprawione najczęściej prezentują się o wiele, wiele lepiej. Dobrze jest czytać swoje teksty jakiś czas po ich napisaniu- wtedy można ocenić wszystko na chłodno, spojrzeć na to z większym dystansem, dostrzec więcej błędów. Nie należy bać się nanoszenia poprawek, czy reagować na to niechęcią. Często to naprawdę dobra zabawa, jakkolwiek absurdalnie  to nie brzmi. Można przeczytać całe swoje dzieło i wprowadzić do niego coś nowego, zmieniać, bawić się tym, co się już napisało, zobaczyć, jaką drogę już przebyliśmy. 

Jeśli chodzi o mnie, to bardzo często poprawiam to, co stworzyłam. 

Właściwie mam wręcz manię poprawiania. Gdybyście widzieli moje brudnopisy, to... nie, lepiej nawet sobie tego nie wyobrażajcie. To przerażający widok. Nawet, gdy czytam moje stare utwory, to aż palce mnie świerzbią, żeby poprawić błędy interpunkcyjne, logiczne czy ortograficzne (niedawno, w ramach przeglądu starej ,,tfurczości" znalazłam moją powieść, którą napisałam w wieku lat dziewięciu- notabene jest to jedyna dłuższa rzecz, którą dokończyłam- i naprawdę, ale to naprawdę ciężko było mi się powstrzymać przed wykreśleniem słowa ,,utoniencie". W końcu pozostawiłam w pierwotnym stanie, żeby mieć pojęcie, jak kiedyś pisałam, ale naprawdę wiele, oj, wiele mnie to kosztowało:D). 

Lecz o ile z tym nie ma problemu, to pojawia się on, gdy trzeba wyciąć jakieś sceny. 

Taaak.

Jak już Wam pisałam, mam skłonności do pisania fragmentów, które wcale nie są potrzebne- to znaczy może i zabawnych, ale zbędnych dialogów (które darzę wielką miłością), opisów nieistotnych postaci i tak dalej... a jednocześnie przywiązuję się do stworzonych przeze mnie zdań i nie mam serca ich wycinać. A czasem, niestety, trzeba. To straszne, wiem. Ale jeśli mamy świadomość że coś nie pasuje do tekstu, tylko zajmuje miejsce i w ogóle, trzeba się tego pozbyć, to... pozbywamy się. 

Auć...

Jedziemy dalej. 

Dokańczaj

Znowu. Auć.

Jedyna powieść, którą kiedykolwiek ukończyłam, to ta wyżej wspomniana, stworzona w wieku lat dziewięciu. Nie zajęła nawet całego zeszytu (96 kartek, A5). 

Jednak zdaję sobie sprawę z tego, że projekty powinno się dokańczać. Zmotywowanie się jest trudne, owszem. Znalezienie czasu jest trudne, owszem (w końcu pisanie jednak trochę zajmuje). Z weną jest trudno, owszem. Warto jednak próbować, pisać regularnie i starać się zajmować jedną albo niewielką ilością rzeczy naraz. Można spróbować postawić sobie za cel ukończenie danego tekstu i nagrodzić samego siebie zrobieniem tego. Od razu jest motywacja!

Ale serio, warto doprowadzać rzeczy do końca. Wytrwałość jest trudna, ale da się ją sobie wypracować. Tak mi się przynajmniej wydaje, bo mi się jeszcze nie udało.

Wyjdź do świata

 Pisarze nie powinni zamykać się w swoich literackich światach i nie wychodzić z domu. Inspiracje są w ludziach, w świecie realnym, wszędzie wokoło. Należy się na to otwierać, chłonąć to, poznawać nowe rzeczy, odkrywać, bawić się, spełniać marzenia... a potem opisywać to, ubierać w swoje słowa, przelewać doświadczenia na papier.

Ach, normalnie wzniośle się zrobiło.   

Ale wydaje mi się, że dla autora dobrze jest mieć otwarty umysł, uczyć się nowych rzeczy, doświadczać nowości. Oczywiście nie mówię tutaj o tym, że każdy literat powinien na wariata latać po świecie i próbować wszystkiego. Nie, oczywiście, że nie. Każdy powinien robić to, co chce. Chodzi mi o to, że fajnie jest poszerzać horyzonty, a dla pisarza, który w końcu para się opisywaniem rzeczywistości (w wypadku fantastyki jej przekształconej wersji) tym bardziej. 

Nauka wyniesiona oczywiście z obozu literackiego. Jeeej!

Pisz o tym, co cię interesuje

Niekoniecznie o tym, na czym się znasz. 

Tylko o tym, co Ciebie samego ciekawi. 

Po co pisać o tym, co jest teraz modne, na fali? Po co kopiować? Po co zmuszać się do pisania czegoś, co w ogóle Cię ni interesuje? Twórzmy rzeczy, które sami chcielibyśmy przeczytać (obóz literacki po raz nieskończony), napiszmy to tak, jak nam się podoba.

Oczywiście, nikt nie jest nieomylny. Owszem, pisząc tak, jak uważamy za słuszne, możemy popełniać błędy. Ale najważniejsze jest to, żeby opowieść była nasza- niekoniecznie jakaś szalenie oryginalna, w końcu rzekomo większość motywów była już poruszona. Ale można te motywy przekształcać, bawić się nimi i pokazywać je ze swojej perspektywy, od siebie. Bo Twojego punkty widzenia jeszcze nie było.

Można opowiedzieć swoją historię z pasją i miłością do tworzenia.  Wiem, brzmi to patetycznie. Może trochę naiwnie. Ale pisanie to dla mnie kreowanie własnych światów, własnej rzeczywistości, własnego ja, przelewanie tego na papier. 

I to jest w tym takie piękne.

,,Napisz więc swoją historię tak, jak twoim zdaniem musi być napisana. Napisz ją szczerze, opowiedz najlepiej, jak tylko potrafisz. Jestem pewien, że nie ma innych zasad. A przynajmniej takich, które mają znaczenie"
 Neil Gaiman. Ostatnia z jego ośmiu rad.

Jestem w stanie się pod tym podpisać. 

Źródło

Jak zwykle mam nadzieję, że post się podobał. Koniecznie podzielcie się swoimi doświadczeniami z pisaniem oraz literaturą w ogóle:) 

Pozdrawiam ciepło (przyda się, bo na dworze zimno),
Pola

 PS: Muszę się Wam pochwalić, że wraz z Kajaxem spotkałyśmy dzisiaj Olsikową w sklepie z mangami! Porozmawiałyśmy chwilę, a ja z Kają dostałyśmy po autografie.  To było naprawdę cudowne doświadczenie:D 
EDIT (późno, bo późno, ale jest):