Dlaczego

Zaczęło się od pociągu do Poznania.

Dwa dni temu pojechaliśmy grupą chętnych ze szkoły na wystawę Fridy Kahlo i Diega Rivery. Taki szalony jednodniowy wypad, o którym chciałabym napisać coś więcej, bo mój entuzjazm wobec Fridy Kahlo wzrósł po stokroć, a Poznań to miasto o niezwykłym klimacie. Ale do rzeczy.

Pociąg mknął po torach, za oknem na przemian lśniły śnieg i zieleń, i rozmawiałyśmy o poezji, co miało w sobie posmak starych powieści i w ogóle taki dziewiętnastowieczny vibe. Za szybą migały kolejne krajobrazy, a my dyskutowałyśmy o naturze artystów i o procesie tworzenia, zastanawiałyśmy się, czy ludzie oddani sztuce nie stają się ,,straceni dla świata", usiłowałam oddać słowami geniusz Emily Dickinson (nie da się!) i nagle rozmowa skierowała się na moje pisanie.

— A dlaczego to robisz? – zapytała moja nauczycielka w końcu. – Jest jakiś powód? 

Otworzyłam usta i je zamknęłam.

No bo w sumie... dlaczego? Dlaczego pisanie? Dlaczego akurat pisanie, a nie szydełkowanie albo szermierka? Pływanie albo polo? Dlaczego od tylu lat właśnie to? Dlaczego inne pasje czy hobby po jakimś czasie szybko się nudziły, a to zostało? Co pcha mnie do ciągłego zanurzania się w fikcji, grzebania w słowach, zapisywania każdego pomysłu, łowienia inspiracji, babrania się w nieposłusznych zdaniach?

Na pewno nie piszę, aby przekazać jakąś ideę. Pod tym względem nie mam celu. Nie pragnę zmienić świata w sensie dosłownym, zresztą często mam wrażenie, że takie książki wpadają w nieznośne moralizatorstwo i pretensjonalność. Niektórzy piszą chyba tylko po to, aby wyrazić swoje poglądy, obudowując je często niezbyt zgrabną, pretekstową fabuła. Cel nie gorszy od innych, ale chyba nie mój. Tak, chcę coś przekazać, tak, głęboko wierzę, że literatura może zmieniać świat, jednak to nie dlatego to robię.
Nie piszę dla atencji. Dla pokazania, że jestem taka bystra i niezwykła.
Nie piszę dla celów praktycznych, żeby podszkolić warsztat do szkoły, czy coś w tym stylu.

Piszę, bo nie umiem nie pisać.

Kiedy miałam cztery, pięć lat i nie umiałam czytać, brałam do ręki książkę, siadałam z mądrą miną w księgarni, zakładając nogę na nogę, i wymyślałam własną opowieść. Na głos. Nie umiałam po cichu. Znałam początek każdej opowiastki o Franklinie (,,Franklin był już dużym chłopcem...") i to recytowałam z pamięci, ale dalej jechałam na mocy mojej wybitnie wybujałej wyobraźni, tworząc historie zupełnie z kosmosu. Czasem opierałam się na obrazkach, czasem zupełnie nie. No bo po co komu obrazki, skoro można udawać, że ich nie ma i wymyślić coś ciekawszego.
Później nauczyłam się już czytać (pierwszy przeczytany samodzielnie napis: Euro AGD), ale nie przestałam udawać. Dopiero potem wpadłam na to, żeby zapisywać te historie. Na domowym komputerze, z pomocą rodziców, którzy uczyli mnie wyklikiwać szalone pomysły. Dorastałam, otoczona fikcją. Od małego czytałam jak szalona, kiedy jeszcze nie umiałam sama, robiła to mama, a tata opowiadał mi bajki. Moją idolką obok Hannah Montany była Astrid Lindgren. I tak wyrosłam taka, o. Z głową pełną ideałów, gdzieś tam, wysoko, w chmurach, nieprzystosowana do prawdziwego życia, jedną nogą w nieprawdziwych światach.

Piszę, bo mam w głowie tyle opowieści, że nie mogę ich nie uwiecznić.
Odkąd pamiętam, tworzyłam historie. W głowie mam całe światy, fabuły, dialogi, obrazy, postacie, które wydają się niepokojąco prawdziwe - jeżeli są dopieszczone, dokładnie wiem, jak się ruszają, jakie mają gesty, charakterystyczne powiedzonka; co kryje się w ich garderobie, jakie trupy chowają  w szafie, co siedzi w ich głowach, czego się boją. Słyszę ich głosy, wiem, jak zareagowaliby na daną sytuację. Nawet, kiedy mam przerwy w rzeczywistym pisaniu, cały czas tworzę w głowie. Kiedyś narzekałam na brak pomysłów - teraz mam ich tak dużo, że niemal się ze mnie wylewają. Dowcipny poradnik pisania dla dzieci i młodzieży, który chłonęłam w podstawówce, odnosił się do tego jako ,,zapchanej toalety". Nie mogę powstrzymać tego zalewu pomysłów. Skwapliwie je zapisuję, zazdrośnie strzegę, powoli realizuję (dopiero teraz uczę się dokańczać dłuższe teksty i poważnie biorę się za siebie, bo więcej mam rzeczy nieskończonych niż pięknie domkniętych), ale czasem to potwornie męczące. Nawet mimo mojej ogromnej miłości do wymyślania. Czasem zastanawiam się, jak to by było patrzeć na świat i nie widzieć we wszystkim potencjału na tekst. Nie wiem. Nie mam pojęcia, kim byłabym bez tego - bez tego zaglądania ludziom do głowy, bez ciągłego wymyślania i moich małych, własnych światów. Może sobą. A może kimś zupełnie innym. To stało się tak ogromną częścią mojej osobowości, tego, jak patrzę na świat.

Pisanie wpływa na całe moje życie. Bo łapię się na tym, że we wszystkim widzę potencjał na tekst, że odruchowo, niemal w roztargnieniu, łowię inspiracje, podsłuchuję rozmowy, zapisuję ciekawe rozmowy, powiedzenia, frazy, sformułowania, dorabiam alternatywne wersje wydarzeń, kombinuję, co by było gdyby, wymyślam historie ludziom w tramwaju, uważnie słucham, przemieniam prawdziwe wydarzenia w fikcję. Wszystko, obraz, piosenka, zasłyszane zdanie, luźna myśl, widok z okna pociągu, rozmowa, najbardziej błaha rzecz, może stać się pretekstem. Nie myślę o tym, nie planuję tego, to się po prostu dzieje. Wariackie.
Chłonę rzeczywistość. Odruchowo staram się ubierać ją w słowa. Gałęzie oplecione lampkami mogą się iskrzyć złotem i srebrem, albo migotać, albo lśnić, tylko co brzmi lepiej... mój umysł pracuje cały czas na najwyższych literackich obrotach. Jakbym miała jakąś sondę, antenę wyrastającą z głowy, która łapie atrakcyjne fabularne sygnały.

Pisanie jest też swoistą ucieczką. Bo kiedy świat okazuje się nie do końca taki, jaki chciałabym, żeby był, kiedy potrzebuję pocieszenia, zwiewam. Udaję się na ,,wewnętrzną emigrację", do swoich fabułek i bohaterów, wcale nie radośniejszych, często o wiele mroczniejszych i o wiele bardziej nieszczęśliwych niż ja sama, ale to daje mi ukojenie.

Ktoś kiedyś powiedział, że pisanie bardziej niż sztukę przypomina przerzucanie gnoju i cholera, no, ja nie mogę, coś w tym jest.
Bo to nieustanne sprzeczanie się z nieposłusznymi postaciami, męczenie się ze słowami, próba ułożenia ich w sens, zbudowania ze zbitek znaków całej rzeczywistości, oddania zapachów, dźwięków, uczuć, kolorów, próba przekonania czytelnika, że nieprawdziwe jest prawdziwe. Grzebanie w źródłach, szukanie najdziwniejszych informacji (stosunkowo niedawno wyszukiwałam, kiedy mężczyzna zdejmuje kapelusz - jak wyglądał cały ceremoniał związany z nakryciami głowy w XIX wieku, czym różnił się w przypadku kobiet i mężczyzn. Grzebałam po kilku stronach internetowych naraz, a wszystko to, aby napisać: ,,Zdjąłem kapelusz."), liczne blokady, huśtawki nastrojów, zbyt silne przeżywanie własnych historii, uporczywe próby naginania języka do swojej woli.

Piszę, bo nie ma drugiej rzeczy, która sprawiałaby mi taką satysfakcję.
Proces tworzenia jest w pewien sposób magiczny. Daleko mi do idealizowania pisania czy wizji autora jako natchnionego wieszcza, któremu muzy szepczą do ucha odpowiednie wersy (ach, żeby tak było!), ale... jest w tym coś niesamowitego. Tworzysz coś z niczego. Nawet, jeśli to badziewne, to jednak powołujesz do życia osoby, które nie istnieją, przemieniasz białą kartkę w opowieść, w cały świat.
To dość ekscytujące.
Generalnie, wydaje mi się, że jakiekolwiek ,,dzieło" zaczyna żyć i rozwijać się w kontakcie z odbiorcą, kiedy jest interpretowane, oceniane, wzbudza określone emocje. Jeden z najpiękniejszych momentów z obozu literackiego to ten, w którym czytałam na głos tekst. Tekst, który miał być zabawny (gdyby nie miał być, to byłaby smutna anegdota). Tekst, na którym ludzie się śmiali, szczerze, radośnie, z absurdalnych sytuacji w opowiadaniu.
Zwykle stresuję się, gdy ktoś czyta mój twór obok mnie. Ale gdy ta osoba obgryza paznokcie w dobrych momentach, mamrocze ,,o nie", łapie się za głowę, chichocze pod nosem albo marszczy brwi, kiedy trzeba...
Uwierzcie mi.  Nie ma większego komplementu.


PS: Blog nie umarł.
PS2: Ależ mi tego brakowało.

Zdjęcie: kaboompics